Czyny społecznie niebezpieczne

Warto tu rozprawić się z jednym jeszcze atrakcyjnym poglądem, a mianowicie z tezą, że prawo karne, zakazując czynów społecznie niebezpiecznych, szkodzących interesom społeczeństwa i jednostki (jak zabójstwo, pobicie, kradzież, obraza itp.) jest tym samym „minimum etycznym”, bo i etyka w najprostszym jej ujęciu zakazuje krzywdzenia jednostki i społeczeństwa, jak o tym przed chwilą była mowa. Otóż takie rozumowanie jest błędne z bardzo prostego powodu. Nie każde zachowanie szkodliwe dla jednostki lub dla społeczności może być zwalczane za pomocą instrumentów, którymi rozporządza prawo karne. Wkraczanie represji karnej w akcję zwalczania wszelkich czynów społecznie złych może okazać się nie tylko bezskuteczne, bezsilne przynieść może szkody jednostce i społeczeństwu większe niż te, które wyrządza swoim czynem osobnik o nastawieniu złym, antyspołecznym. Broń, którą posługuje się prawo karne, może trafić rykoszetem w te wartości indywidualne czy społeczne, które ono ma chronić.

Te przestrogi odnoszą się zwłaszcza do sfery zachowań seksualnych jednostki. Kara kryminalna może tu być nie tylko zupełnie bezskuteczna (p czym wymownie świadczą kolosalne wymiary „ciemnej liczby”) jeszcze ponad 150 lat temu J. Bentham wypowiedział tę prostą myśl, że sankcja karna w praktyce nie stosowana lub nader rzadko stosowana jest nie tylko bezmyślna, ale wręcz szkodliwa. Wkraczanie z całym rynsztunkiem represji karnej do intymnej sfery życia seksualnego, pełnej przeżyć emocjonalnych, nieraz niezwykle subtelnych napięć drastycznych, drażliwych, może przypomnieć przysłowiowe wtargnięcie słonia do składu porcelany. T. Adomo (1963) snuje refleksję, że skoro życie seksualne jednostki jest przytłoczone takim bezmiarem zakazów, obyczajowych tabu, wytwarza, jących w sumie potężną siłę represji społecznej naciskającej na jednostkę, to spotęgowanie tej presji jęszcze przez sankcję karną byłoby dla człowieka ciężarem nie do udźwignięcia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>