ODPORNOŚĆ CHROMOSOMALNA

Bakterie nabywają cech oporności na drodze chromosomalnej i poza- chromosomalnej. Oporność chromosomalna występuje wówczas, gdy w chromosomie komórki bakteryjnej znajduje się gen oporności (tzw. locus oporności). Ten typ oporności powstaje w wyniku spontanicznych mutacji i występuje rzadko. Stwierdzono, że muzealne szczepy S. aureus pochodzące z ery przcdpenicylinowej lub szczepy, które nie miały żadnej styczności z tym antybiotykiem (podawanym jako lek) wykazują cechy oporności na penicylinę w bardzo niewielkim stopniu (poniżej 1%). Są to mutanty, u których oporność rozwinęła się wskutek styczności z naturalną substancją antybiotyczną. W środowisku zawierającym antybiotyk mutanty ulegają selekcji, prowadzącej do powstania populacji opornej. Do powstania oporności drobnoustrojów może dochodzić również w wyniku otrzymania genów oporności na drodze transformacji, co w warunkach naturalnych występuje niezwykle rzadko.

Podstawowe znaczenie w przekazywaniu opornościowych cech genetycznych drobnoustrojów ma układ pozachromosomalny, związany z obecnością w cytoplazmie elementów genetycznych DNA, zwanych episoma- mi lub plazmidami, zdolnymi do autonomicznej replikacji. Dotychczas poznano kilka plazmidów determinujących różne cechy komórki (głównie płciowe-F) oraz wytwarzanie toksyn, enzymów działających na związki chemiczne i inne. Plazmid determinujący oporność na antybiotyki i chemioterapeutyki nazwano episomem R (R = resistance). Czynnik R składa się z dwćfch komponentów: odpowiedzialnego za cechę oporności oraz odpowiedzialnego za przenoszenie czynnika z jednego organizmu do drugiego. Ten ostatni nazwano czynnikiem przenoszenia oporności – RTF (resistance transfer factor). Episom R może rozpadać się na czynnik R i RTF tak, że podczas przenoszenia jedna komórka może otrzymać R, a druga RTF. Bez obecności RTF czynnik R może być przekazywany na drodze normalnego podziału komórki. Do chwili obecnej wyodrębniono kilkadziesiąt grup plazmidów R. Obecność czynnika R stwierdzono u wielu bakterii (Aeromonas, Pseudomonas, Vibrio, Serralia, En- lerobacter, Kiehsiella), najwięcej jednak „oryginalnych” plazmidów zawierają Escherichia, Salmonella, Proteos i inne.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>